1.  درمان زخم


    درمان زخم با ازن تراپي و مقايسه با روشهاي ديگر

     

    هم اکنون افراد بسياري هستند که با معضلات و مشکلات فراواني نسبت به ترميم زخم ها دست به گريبان بوده و علاوه بر بيمار، نزديکان و آشنايان آنان نيز به نوعي در مشکلات آن سهيم مي باشند. زخم ها آنقدر متنوع هستند که نمي توان جز از راه دسته بندي آنها، به يک طرح درماني منظم با توجه به شيوه هاي متفاوت دست يافت. امروزه راه هاي متفاوتي براي مبارزه با زخم ارائه و پيشنهاد گرديده که عموماً در بسياري از زخم ها به عنوان کمک درمان محسوب مي شوند. دسته بندي زخم ها را با توجه به شکل ظاهري و پيشرفت آنان به انواع قرمز، زرد ، سياه، مختلط و فشاري شرح داده و سپس راه هاي درمان را ذکر مي کنيم. لازم به ذکر است براي درمان هر زخم، به هر دليل ابتدا لازم است در مورد اتيولوژي زخم اطلاعاتي به دست آوريم. چرا که خيلي از موارد درمان زخم ها ميتواند نسبت به زخم ديگر نتيجه معکوس نيز داشته باشد. مثلاً بيماري که زخم ناشي از يک اسفروسيتوز ارثي (کم خوني) دردناک، مقاوم به درمان و عود کننده دارد ، ممکن است با روش اسپلنکتومي درمان شود. يا زخم ناشي از واسکوليت (التهاب رگ هاي خوني) ممکن است با استروئيد درمان گردد. در صورتي که استروئيد ترميم زخم هاي معمولي را به تاخير مي اندازد. همچنين بايد به حاد يا مزمن بودن زخم ها توجه نمود چرا که عموماً زخم هاي حاد گرانولاسيون و ترميم خوبي دارند، در صورتيکه زخم هاي مزمن در بلند مدت مي توانند درمان گردند که بسياري از آنان دچار بيماري ديگري مثل ديابت، ضعف ايمني يا عروقي را به همراه دارند که بايد از اقدامات کمکي مانند استفاده از فاکتور هاي رشد، آنتي بيوتيک ها، پيوند هاي پوستي و اکسيژن فعال استفاده نمود. مطلب حائز اهميت اينکه اکنون اکثر جامعه پزشکي ما با واژه اکسيژن فعال (activated oxygen ) بيگانه مي باشند. در صورتيکه در جوامع پزشکي کشور هاي پيشرفته نزديک به ?? سال است که استفاده از شيوه اکسيژن فعال را به عنوان درمان زخم و ديگر موارد را به عنوان کمک درمان تلقي مي کنند. البته در خصوص درمان زخم ها دستيابي به اطلاعات ضروري در مورد بيماران از جمله تاريخچه، توجه به سن، عادات زندگي، وضعيت تغذيه اي و دارويي، بيماري هاي زمينه اي، حالات روحي- رواني و احياناً اطلاعات خاص در مورد هر بيمار بسيار حائز اهميت مي باشد. مثلاً هر چه سن بيمار بيشتر باشد ترميم زخم به علت مشکلات عروقي و فاکتور هاي ترميمي کندتر صورت مي گيرد. همچنين استعمال سيگار و مصرف الکل، سوء تغذيه، داروهاي ضعيف کننده ايمني، کمبود برخي ويتامين ها از عوامل تاخير زخم مي باشند. با توجه به تقسيم بندي زخم به انواع قرمز، زرد، سياه، مختلط و فشاري، درمان هاي معمول با توجه به وضعيت ظاهري آنان انجام مي گردد.

    ?-     زخم قرمز

    اين زخم ها داراي رنگي قرمز تا ارغواني روشن مي باشند که تصميم گيري در مور درمان اين زخم ها بستگي به روند ترميم و نوع عملکرد پزشک بر بيمار دارد. اما بطور کل براي تسريع در بهبود زخم فراهم نمودن محيط مرطوب از اهميت فراوان برخوردار است. مي توان اين محيط را به شيوه آب حاوي اکسيژن فعال يا به وسيله سالين يا رينگر لاکتات ايجاد نمود. راه هاي متداول و شناخته شده در جامعه پزشکي استفاده از پانسمان هاي مرطوب است که در اين پانسمان ها از چند لايه گاز خيس شده با محلول سالين روي زخم استفاده مي شودکه در نهايت روي اين لايه ها گاز خشک و لايه گاز وازلين تميز مي گذارند و بانداژ مي کنند. روش ديگري که هم اکنون در جوامع پيشرفته و برخي از پزشکان داخلي از آن استفاده مي کنند برگرفته از گاز اکسيژن فعال مي باشد. اين گاز به نام هاي اکسيژن نوزاد و اتم اکسيژن مرسوم بوده و از مولکول اکسيژن به دست مي آيد که قابليت فوق العاده و حيرت آوري در ترميم بافت و ضدعفوني زخم ها دارد. البته اکسيژن مولکولي است پايدار که خودبخود تجزيه نمي گردد اما چنانچه در مجاورت انرژي قرار گيرد شکسته و به دو اتم اکسيژن تقسيم مي گردد که همان گاز اکسيژن فعال يا نوزاد اکسيژن مي باشد و چون اتم اکسيژن به تنهايي در طبيعت هويت و تعريفي ندارد سريعاً با آلودگي هاي اطراف خود پيوند نموده و آنها را اکسيد و از بين مي برد و در مجاورت عملکرد پالايش و ضدعفوني قوي، اتم هاي اکسيژن با يکديگر نيز پيوند نموده و مجدداً به اکسيژن تبديل مي شوند. و چنانچه تجمع خروجي اکسيژن فعال را  بر روي زخم ايجاد نمائيم علاوه بر ضدعفوني زخم، افزايش اکسيژن نيز باعث ترميم بافت و حتي رگ زايي نيز مي گردد. اين شيوه مي تواند نياز روش درمان اول يا متداول امروزي را در خصوص مراحل تعويض پانسمان ها، پوشاندن زخم توسط اکسيد روي جهت جلوگيري از ماسيدگي پوست، نگراني از نفوذ عوامل خارجي استروما و ميکروب ها به داخل زخم، نگراني تبخير سريع آب و مايعات ، پانسمان هاي مرطوب، نگراني عدم تبادل گاز و هوا و موارد ديگر را از بين برده و در نهايت باعث تسريع در ترميم زخم هاي قرمز گردد.

    ?-     زخم زرد

    زخم هاي زرد داراي ترشحات غليظ يا رقيق هستند که درمان اين زخم ها بر خلاف نوع قرمز، خشک نمودن سطح زخم از ترشحات عفوني مورد نظر بوده که پس از آن اجازه گرانولاسيون زخم داده مي شود تا  به تدريج تبديل به زخم قرمز گردد. يکي از روش هاي متداول براي خشک کردن ترشحات ، شستشوي مکرر و استفاده از پانسمان خيس به خشک است که باعث تبخير آب از درون زخم مي گردد. از ديگر موارد مي توان از محول هاي آنتي سپتيک مثل پرمنگنات پتاسيم استفاده کرد و  در زخم هاي کم ترشح از هيدروکولوئيد ها  و هيدروژن ها به صورت پانسمان بکار برد. البته در زخم هاي حاوي ترشحات چرکي زياد استفاده از پانسمان هاي مسدود کننده ممنوع مي باشد.  گروهي از پزشکان نيز از روش لارو درماني جهت درمان زخم هاي آلوده که نوعي مگس مي باشند استفاده مي کنند. اين حشرات در محيطي استريل پرورش داده مي شوند و فقط از بافت هاي مرده عفوني تغذيه مي کنند و جالب اينکه مواد ترميم کننده اي مانند الانتوئين از خود ترشح نموده و با حرکت خود بافت هاي جوانه اي را تحريک مي کنند. همانگونه که در قسمت زخم هاي قرمز گفته شد به دليل قدرت فوق العاده اکسيژن فعال در ضدعفوني، مي توان زخم ها را پس از شستشو در مجاورت و تماس گاز اکسيژن فعال قرار داد تا باعث کاهش و حذف عفونت در زخم گرديده و با تشخيص پزشک نسبت به ميزان استفاده از اين گاز سرعت تبديل زخم زرد را به قرمز افزايش و زمان بهبودي را به طور حيرت آوري کاهش داد. با توجه به اينکه اتم اکسيژن ناپايدار بوده و در زمان استفاده مصرف و تبديل به اکسيژن مي گردد ، بايد از اين گاز در زمان توليد جهت درمان استفاده نمود که هم اکنون در بسياري از کشور ها دستگاه هاي توليد گاز اکسيژن فعال را بصورت استفاده خانگي و کلينيکي در اختيار پزشکان و بيماران قرار مي دهند و خوشبختانه تعدادي از پزشکان داخلي از اين دستگاه ها استفاده نموده و داخل کشور نيز وجود دارد. (دستگاه ترميم و ضدعفوني زخم) دستگاه هاي ترميم و ضدعفوني زخم داراي ژنراتور هايي هستند که با ايجاد تخليه الکتريکي يا انرژي بر روي اکسيژن اين مولکول را شکسته و از طريق يک لوله خروجي گاز اکسيژن فعال را در دسترس درمان کننده قرار مي دهد که استفاده اين گاز همراه با بخار سرد و رطوبت و همچنين بصورت محلول در آب بسيار قوي تر و اثر گذارتر مي باشد. چرا که باعث تجمع اتم اکسيژن يا همان اکسيژن فعال در محدوده مورد نظر مي گردد. نگهداري گاز اکسيژن فعال بصورت تزريق در کپسول گاز و حمل و نقل آن مقدور نمي باشد اما مي تواند با تزريق آن در روغن زيتون، کنجد و آفتاب گردان به دليل خاصيت طبي هر دوي آنها جلوي واکنش و فعل و انفعالات پيوندي اکسيژن فعال را گرفت و آن را در دماي زير صفر درجه موميايي نمود و بصورت کرم حاوي اکسيژن فعال جهت درمان استفاده نمود. که خوشبختانه تعدادي از پزشکان داخل نيز از آن استفاده مي نمايند. در اين روش زخم بيمار را داخل آب قرار داده و يا به وسيله کيسه هايي مناسب پوشانده و با تزريق گاز اکسيژن فعال به طور مرطوب به داخل آن کار ترميم و ضدعفوني زخم را به نحوه فوق العاده اي انجام مي دهند و پس از هر مرحله اکسيژن تراپي سطح زخم را به وسيله کرم هاي حاوي اکسيژن فعال پوشانده تا علاوه بر ترميم زخم باعث ريزش بافت هاي مرده و عفوني زخم بطور خشک شده گردد و در اين مرحله زخم مسير بهبود خود را به سمت زخم قرمز طي مي کند. لازم به ذکر است در اين مراحل جهت پيشرفت درمان و کاهش زمان بهبودي، استفاده از انواع پانسمان هاي موجود و کاربردهاي متفاوت آنها نسبت به موقعيت ظاهري زخم ها با تشخيص پزشک به عنوان کمک درمان مي توان استفاده نمود که در جاي خود بسيار حائز اهميت بوده و مي توانند در کنار اين روش قدرت عملکرد خود را به خوبي به عنوان درمان مکمل نشان دهند.

    ?-     زخم سياه

    در اين نوع، سطح زخم به وسيله ماده نگروتيک سياه رنگ و معمولاً چسبنده پوشيده شده است. جهت درمان اين نوع از زخم ها بايد سطح نگروتيک را دبريدمان کرد تا شرايط را براي گرانولاسيون بافت هاي زير فراهم آورد. در مجموع اين کار به وسيله ايجاد رطوبت و ممانعت از تخريب مايعات زيرين زخم انجام مي گردد. راه هاي ديگر دبريدمان استفاده از پانسمان هاي هيدروژل ، پانسمان هاي خيس به مرطوب دبريدمان شيميايي ، و اتوليتيک مي باشد . همچنين با خيساندن مستقيم زخم نيز مي توان دبريدمان را انجام داد ولي بايد توجه داشت که اين عمل باعث ماسيدگي بافت هاي سالم اطراف زخم مي گردد که در خصوص افراد ديابتي مي تواند خطرناک باشد. البته چنانچه در زمان خيساندن مستقيم زخم از آب حاوي اکسيژن فعال استفاده شود مي توان از ماسيدگي بافت هاي سالم اطراف زخم جلوگيري و آن را کاهش داد و از آنجائيکه اکسيژن فعال به دليل قابليت ضد عفوني باعث خشکي پوست مي گردد ، لازم است پس از هر بار استفاده  محل زخم و اطراف آن را به وسيله کرم حاوي اکسيژن فعال چرب نمائيم تا هم از خشکي پوست جلوگيري شود و هم نسبت به سرعت بهبود زخم تاثير نمايد.

    ?-     زخم هاي مختلط

    اين زخم ها ترکيبي از زخم هاي سياه  و زخم هاي تميز و جوانه اي مي باشند که مانند شيوه هاي پيشنهادي قبل، ابتدا قسمت نکروزه و سياه زخم را درمان نموده تا پس از نابود شدن عفونت به روش زخم قرمز آن را بهبود نمائيم .

    ?-     زخم هاي فشاري

    زخم هاي فشاري که به نام زخم بستر ناميده مي شوند در بيماراني که به علتي دچار بي حرکتي شده اند اين عارضه گريبانگير آنان شده و علت عمده ايجاد زخم بستر مربوط به فشار طولاني مدت بر روي پوست و متعاقب آن عدم خون رساني به اين عضو مي باشد. به طور جامع مي توان مراحل ابتدايي تا پيشرفته زخم را به شرح زير بيان نمود.  فشار وارده باعث کاهش يا قطع خون رساني به پوست يا بافت هاي زيرين شده و به دليل اختلال در وضعيت متابوليسم موجب انوکسي و ايسکمي بافتي شده و چنانچه مدت زمان فشار طولاني تر شود مرگ سلولي و سپس نکروز بافتي، خراشيدگي و زخم را خواهيم داشت و با شکافته شدن پوست بدن ، ميکروارگانيسم ها و عفونت هاي ثانوي در محل زخم نفوذ مي کنند که در نهايت مي تواند عميق تر گردد و به عضله و استخوان راه يابد و موجب انتقال عفونت از طريق جريان خون به تمام نقاط بدن شود. البته زخم هاي فشاري نيز مانند دسته بندي زخم از قرمز تا سياه متنوع و متفاوت مي باشد که مي توان به شيوه ها و روش هايي که شرح داده شد نسبت به درمان آنها اقدام نمود. با توجه به ماهيت و مشکلات زخم ها بسيار واضح و روشن است که معضلاتي همچون عفونت، پائين بودن سيستم ايمني بدن، مشکلات عروقي، کاهش ميزان اکسيژن در خون، بالا بودن قند خون مخصوصاً در افراد ديابتي ، بالا بودن سن، بالا بودن غلظت خون از مشکلات مهم و اساسي زخم ها مي باشد. اما با توجه به عملکرد طبيعي و خدادادي اکسيژن فعال و شيوه تجزيه و پيوندي خارق العاده آن در استفاده از اين گاز، اکسيزن فعال در درمان اينگونه مشکلات به طور شگفت انگيزي عمل مي نمايد. با توجه به خاصيت اکسيژن فعال هر گونه ويروس، ميکروب، قارچ، باکتري و آلودگي هاي خطرناک در مجاورت و تماس اين ماده حياتي قرار گيرد آنها را اکسيد نموده و در نهايت نابود و بي خطر مي سازد. به همين منظور چنانچه بيمار و حتي يک فرد سالم آب نوشيدني خود را به وسيله اکسيژن فعال پالايش و ضدعفوني نمايد علاوه بر اينکه هر گونه رنگ، بو، طعم نامطبوع، ميکروب، ويروس، باکتري و آلودگي هاي خطرناک را از بين مي برد مي توان با نوشيدن آن اکسيژن نوزاد را وارد سيستم گردش خون نموده و در نهايت باعث افزايش اکسيژن خون، پائين آمدن غلظت خون و بالا بردن سيستم ايمني افراد ( مخصوصاً افراد کهنسال ) و از همه مهمتر سيستم گردش خون را سم زدايي و ضدعفوني نمود . در خصوص افراد ديابتي به اين روش نشان داده شده است که خوردن آب حاوي اکسيژن فعال باعث کاهش قند خون مي گردد. و جالب تر اينکه نوشيدن آب حاوي اکسيژن فعال مخصوصاً به طور ناشتا زخم معده، ورم معده را درمان و حتي باعث کاهش عفونت روده و زخم هاي آن نيز مي شود. همچنين بدن همان واکنشي را که نسبت به جذب مولکول اکسيژن دارد به نوزاد اکسيژن نيز نشان مي دهد با اين تفاوت که غلظت بالاي اکسيژن نوزاد هيچگونه عوارض و مشکلي را بر خلاف غلظت بالاي ? درصد اکسيژن ايجاد نمي کند .