1. بيماري است که ميزان قند خون بالاتر از حد طبيعي است. قند (گلوکز) يکي از سوختهاي مهم بدن مي باشد. سطح قند خون بالاتز از حد نرمال، خطرات و عوارضي را ايجاد مي کند که عبارتند از حمله قلبي، سکته ، نارسايي کليه، کوري، زخم پا و غيره که اين عوارض الزاماً در ديابت ديده نمي شوند، بلکه با کنترل قندخون مي توان ميزان بروز آنها را کم کرد يا از بين برد تا فرد کاملاً طبيعي باشد.
    ديابت نوع I: بدليل تخريب سلولهاي لوزالمعده ايجاد مي شود.
    ديابت نوع II: بدليل مقاومت زياد به انسولين همراه با نقص در ترشح انسولين مي باشد.
    ديابت حاملگي: عدم تحمل قند که شروع يا تشخيص آن در حاملگي باشد.
    انواع غيراختصاصي: اين نوع ديابت بسيار نادر مي باشد.

    جدول تشخيص ديابت

    قند ناشتا بيشتر يا مساوي 126 mg/dl

    قند اتفاقي در روز (بدون ناشتا بودن) بيشتر از 200mg/dl+ علائم ديابت (پرنوشي ـ پرادراي، کاهش وزن غير قابل توجه)

    قند خون پس از مصرف 75 گرم قند (تست تحمل گلوگز) مساوي يا بيشتر از 200mg/dl

    تعريف کنترل ديابت
    زماني مي توانم بگويم ديابت من کنترل است که قند خون، وزن بدن، چربي خون و فشار خون و HbALC در محدوده طبيعي باشد.
    زماني مي توانم بگويم ديابتم کنترل است که:
    1- قند ناشتا 100-70
    2- قند 2 ساعت بعد از غذا 80-180
    3- قند عصر 135-80
    4- تري گليسيريد TG کمتر از 150
    5- کلسترول کمتر از 200
    6- LDL کمتر يا مساوي 100
    7- HDL بيشتر از 40
    8- فشارخون 120 روي 80
    9- هموگلوبين گليکوزيله HbALG / 5%-8 HbA2 کمتر از 7%
    10- شاخص توده بدني MI 13
    13MI=(وزن (kg))/(قد×قد (m))=18-25

    هموگلوبين گليکوزيله (HbAL) چيست؟
    عمر گلبولهاي قرمز 120-90 روز مي باشد و قند موجود در گردش خون به هموگلوبين گلبولهاي قرمز متصل شده و تحت تأثير واکنش شيميايي قرار مي گيرد و باعث مي شود گلوکز به طور دائم به هموگلوبين ثابت شود (هموگلوبين گليکوزيله) هموگلوبين گليکوزيله (HbAlc) قابل اندازه گيري است. در نتيجه آزمايش HbALc شاخص غلظت قند خون در سه ماه گذشته است و بهترين ملاک براي ارزيابي کنترل قند خون مي باشد و هر سه ماه يکبار انجام مي شود. افر ادي که هر سه ماه HbALc آنها کمتر از 7% باشد مي توانند درصد زيادي اطمينان داشته باشند. سلامتي آنها از نظر پيشگيري يا به تعويق افتادن عوارض ديابت تضمين مي باشد و مي توانند زندگي فعال و با نشاط داشته باشند.

    روشهاي کنترل قند خون به ترتيب اولويت:
    1- شرکت در کلاسهاي آموزشي ديابت و بالا بردن دانش . مهارت لازم جهت کنترل ديابت
    2- رعايت برنامه غذايي طبق نظر کارشناس تغذيه، داشتن برنامه صحيح غذايي مهمترين عامل در کنترل قند خون مي باشد (تعداد مراجعات شما به واحد آموزش تغذيه 4-3 بار در سال بايد باشد)
    3- انجام ورزش مناسب حداقل 5 روز در هفته به مدت 30-20 دقيقه و براي افراد چاق 6-5 روز در هفته به مدت 40 دقيقه ورزش شامل: پياده روي، دوچرخه سواري، نرمش، شناـ شرکت در باشگاههاي ورزشي، دويدن و غيره ...
    افرادي که قند بالاي 300 دارند يا بيماري قلبي و فشار چشم دارند با نظر پزشک ورزش نمايند.
    4- مصرف دارو به موقع، بدون وقفه و به مقدار کافي طبق نطر پزشک
    5- انجام آزمايش قند خون به موقع و طبق نظر پزشک
    6- مراجعه منظم و به موقع به پزشک

    نتايج زير نشاندهنده موفقيت فرد در کنترل ديابت است.
    1- بدست آوردن دانش و مهارت لازم جهت کنترل ديابت
    2- تغيير و اصلاح برنامه درماني (رژيم ـ ورزش ـ دارو) طبق دستور متخصصين.
    3- داشتن قند، چربي ، HbAL و فشارخون طبيعي و وزن ايده آل.
    4- انجام معاينات دوره اي منظم ساليانه جهت بررسي سلامت سيستم هاي قلب، عروق و چشم و کليه و مغز و اعصاب
    5- مراقبت روزانه جهت پيشگيري از آسيب رسيدن به پاها
    6- شناسايي علائم افزايش شديد و پايين افتادن ناگهاني قند خون
    7- با کاهش يا عدم ابتلاء به عوارض حاد و مزمن ديابت هزينه هاي درماني تحميل شده به بيمار کاهش يابد.
    8- مناسبات خانوادگي، شغلي و اجتماعي خود را مانند ساير افراد جامعه حفظ نمائيد.
    نکته: ساير افراد خانواده شخص مبتلا به ديابت که ديابت ندارند اما سن بالاتر از 30 سال دارند لازم است جهت تشخيص به موقع ديابت سالي يکبار آزمايش قندخون را انجام دهند.

    شاخصه هاي کنترل ديابت
        

    سطح قند خون

    نشانه هاي قند خون خيلي بالا
        

    450

    تشنگي و تکرار ادرار زياد
        

    400

    ضعف و خستگي و اختلال بينايي
        

    350

    پرخوري
        

    300

    هشدار
        

    270

    ممکن است علائم قند خون بالا در برخي از افراد متبلا به ديابت با وجود بالا بودن سطح قند خون مشاهده نشود

    اندازه گيري مرتب قند خون بهترين راه براي پي بردن به ميزان دقيق آن است
        

    180

    ميزان طبيعي
        

    150

    در صورت طبيعي بودن ميزان قند خون سلامتي افراد تضمين شده
        

    120

    مي توانند زندگي فعال و با نشاطي داشته باشند
        

    70

    کاهش قند خون
        

    50

    گرسنگي ـ ضعف ـ سردردـ تعريق ـ لرزش بدن ـ سنگيني
        

    30

    کرخي زبان و لب ـ تغيير رفتار و خلق و خوـ تهوع ـ بيهوشي
        

    20

    کلمات کليدي و چند توصيه کلي در ديابت:
    دقت کنيد نداشتن علائم قندخون بالا هميشه دليل طبيعي بودن قند خون و کنترل ديابت نيست. ممکن است قند خون بالاتر از 150باشد ولي هيچ يک از علائم قند خون بالا از جمله: احساس تشنگي زياد، پرخوري ،ادرار زياد و بي حالي را نداشته باشيم، زيرا علائم قند خون بالا زماني در ما ظاهر مي شود که قند خون بطور مستمر در طولاني مدت خيلي باشد. در نتيجه ممکن است قند خون بين 270-110 باشد اما علائم قندخون بالا وجود نداشته باشد و در صورت اهميت ندادن به کنترل دقيق قند خون يا عدم تشخيص به موقع ديابت اين قند خون بالاتر از حد طبيعي و بدون علائم شديد، به مرور زمان روي قسمتهاي مختلف بدن اثر سوء مي گذارد و افراد وقتي متوجه مي شوند که کمي دير است و عوارض قلب، چشم و کليه و ... در آنها آشکار مي شود. لذا ضروري است جهت اطمينان از کنترل دقيق قندخون طبق نظر پزشک و مرتب آزمايشات لازم انجام شود.
    - سيگار نکشيد! سيگار يک عامل بسيار مهم براي ايجاد بيماريهاي قلبي و مغزي است.
    - با داشتن تغذيه صحيحي مي توانيم وزن مناسب داشته باشيم.
    - مواد نشاسته اي مانند: نان و برنج را زياد مصرف نکنيم.
    - مصرف غذاهاي سرخ شده را به حداقل برسانيم
    - قبل از پخت غذا، چربي گوشت قرمز و مرغ را جدا نمائيم
    - مواد غذايي مانند سوسيس ـ کالباس ـ پيتزاـ کله پاچه ـ لبنيات پرچرب و شيرين را تا حد امکان مصرف نکنيم.
    - با رساندن وزن به حد طبيعي، ديابت را بهتر کنترل کنيم.
    - فعاليت بدني منظم مانند پياده روي و نرمش حداقل سه بار در هفته و به مدت حداقل 30 دقيقه داشته باشيم که ضامن پيشگيري از بيماريهاي قلبي عروقي و کنترل بهتر قندخون مي باشد.
    - زماني مي توانيم بگوئيم قند خونمان کنترل شده که قند ناشتا 100-70 دو ساعت بعد از غذا 180-80 عصر 140-80 ـ و HbALe کمتر از 7% باشد.

    آشنايي با ديابت نوع دو (بزرگسالان)

    194 ميليون نفر در جهان در سال 2005 مبتلا به ديابت بودندو پيش بيني مي شود در سال 2025 ميلادي اين تعداد به بيش از 330 ميليون نفر برسد. 75 درصد کل جمعيت ديابتي ها در کشورهاي درحال توسعه مي باشد. اين در حالي است که در سال 1995 اين ميزان 62% بوده است. شيوع ديابت در ايران در سال 1380 در جمعيت بالاي 20 سال حدود دو ميليون نفر با شيوع 7/4% تخمين زده شده است و در سال 1385 بيش از سه ميليون نفر دچار ديابت بودند (با شيوع 5-3%) علت اوليه افزايش شيوع ديابت، افزايش سن و جمعيت است و علل ديگر شامل افزايش شيوع چاقي ـ کم تحرکي ـ مصرف بيشتر قندهاي ساده و غذاهاي پرکالري مي باشد. در کشورهاي در حال توسعه بيشتر افراد مبتلا به ديابت در دامنه سني 56-45 سال و در کشورهاي توسعه يافته در دامنه سني بيشتر از 65 سال قرار دارند ديابت يک بيماري مزمن است که درمان قطعي آن شناخته نشده است از يک سو بي توجهي به اين بيماري منجر به ايجاد و پيشرفت عوارض جبران ناپذير آن مي گردد و از سوي ديگر در صورتي که بيماران ديابتي نسبت اين بيماري، عوارض و درمان آن آگاهي کافي داشته و به اصلاح تغذيه و عادات زندگي خود بپردازند مي توانند از يک زندگي سالم با عمرطبيعي بهره مند شوند. درحال حاضر ماهيت آموزش صحيح و مراقبتهاي فردي در بيماران ديابتي بيش از پيش براي پزشکان و بيماران آشکار شده است و اميد مي رود که با فراگير شدن آموزش اصولي و افزايش آگاهي مردم (بخصوص بيماران) عوارض ديابت ريشه کن گردد. با توجه به شيوع 7% ديابت در افراد بالاي 30 سال و 14% ديابت پنهان ـ در واقع 20% جمعيت بزرگسالان يا ديابتي هستند و يا مستعد ديابت مي باشند و از آنجا که عوارض ناشي از ديابت در هر سال 22 هزار سال از عمر مفيد کل جمعيت مان را مي کاهد. از اين رو سازمان بهداشت جهاني شعار روز جهاني ديابت در سال 2006 را چنين تعريف کرده است (مراقبت در قبال ديابت براي همه)
    ديابت نوع دو (ديابت بزرگسالي) بيماري است که ميزان قند خون بالاتر از حد طبيعي است اين حالت افزايش قندخون (هيپرگليسمي) ناميده مي شود. قند (گلوگز) يکي از سوختهاي مهم بدن مي باشد. سطوح قندخون بالاتر از حد نرمال خطرات و عوارضي را ايجاد مي کند که عبارتند از: حمله قلبي، سکته، نارسايي کليه، کوري، زخم پا و غيره که اين عوارض الزاماً در ديابت ديده نمي شوند بلکه با کنترل قندخون، مي توان ميزان آنها را کم کرد و يا از بين برد و فرد مي تواند کاملاً طبيعي باشد. آنچه در ديابت تخريب مي شود، فعاليت انسولين مي باشد.
    انسولين ماده اي است که به قند اجازه مي دهد توسط ارگانهاي مختلف بدن مصرف شود برخلاف ديابت، نوع يک که توليد انسولين به طور کامل از بين مي رود، علت ديابت نوع دو عدم هماهنگي بين نياز بدن به افزايش ترشح انسولين و توانايي بدن در انجام اين کار مي باشد. مهمترين دلايل افزايش نياز به انسولين افزايش توده چربي بدن (چاقي و اضافه وزن) و کاهش فعاليت فيزيکي مي باشد. از اين رو مؤثرترين درمان شامل کاهش وزن و ورزش منظم مي باشد. استفاده از قرص ها مي تواند به تحريک ترشح انسولين و مؤثرتر شدن انسولين کمک کند.

    نشانه هاي ديابت نوع 2 چيست؟
    متأسفانه ديابت يک بيماري بي سر و صدا مي باشد. در واقع سطح نسبتاً بالاي قندخون 200-180 mg/dl نشانه اي در بيمار ايجاد نمي کند و ممکن است براي ماه ها و سالهاي علامتدار نشود در حالي که آسيبهاي آن متوجه بدن مي شود، همچنين سطوح بسيار بالاي قندخون 220-200 mg/dl فقط نشانه هاي خفيفي را ايجاد مي کند که شامل افزايش حجم ادرار و تشنگي غيرطبيعي مي باشد، در حالي که مي تواند براي سالها بدون علامت باشد. در همين زمان ممکن است ضعف و گرفتگي عضلات و ساير نشانه هاي ديابت وجود داشته باشد.

    جهت کنترل ديابت چه بايد بکنيم؟

    تغيير عادات روزمره، آيا ممکن است؟ پيشرفت قدم به قدم.
    تغيير عادت روزمره، مشکل است. اگر شما از توصيه هاي پزشکي از قبيل کم کردن وزن متقاعد نشويد وظيفه ي شماست که توضيحات بيشتري را از پزشک خود بخواهيد. اگر احساس کرديد که انجام آن براي شما بسيار دشوار است يا شما قدرت کافي را نداريد. جهت حل مشکل خود با پزشک، پرستار يا کارشناس تغذيه تماس بگيريد.

    پيشرفت قدم به قدم
    اگر يک کوهنورد که قصد صعود به قله را دارد به جاي توجه به نوک قله به قدمهاي خو توجه کند ممکن است راحت تر به هدف نهايي دست يابد. شما نيز با توجه به اين مثال به جاي اين که دائماً به اهداف و نتايج نهايي درمان در دراز مدت (مانند وزن ايده آل يا قند خون ايده آل)
    فکر کنيد بهتر است به فعاليت و ورزش خود در هر بار جهت کاهش وزن حدود 500 تا 800 گرم در هفته يا کاهش قند خون به کمتر از 200 mg/dl فکر کنيد.

    چه تغييراتي در زندگي بيمار ديابتي لازم است؟
    هر فرد مبتلا به ديابت بايد به درک صحيحي از بروز بيماريهاي احتمالي همزمان با ديابت که يکي از آنها خطر حملات قلبي ـ عروقي از قبيل سکته قلبي يا سکته مغزي مي باشد برسد. درمان ديابت به تنهايي و بدون توجه به ساير عوامل خطرساز بيماريهاي قلبي عروقي، درست شبيه اين است که براي يک سفر طولاني مدت، سوار اتومبيلي شويم که فقط ميزان بنزين موجود در آن به دقت کنترل شده باشد و به ساير قسمتهاي آن از جمله باد لاستيکها و روغن آن توجه نشده باشد! با توجه به شيوع بالاي عوارض قلبي عروقي توجه به عوامل خطر بسيار مهم است زيرا در حال حاضر ساليانه 20000 نفر دچار سکته ي قلبي و 25000 نفر سکته مغزي و 62000 نفر مبتلا به فشار خون بالا در اثر ديابت مي شوند و 40000 نفر در سال در اثر ديابت فوت مي کنند.

    عوامل خطر بيماريهاي قلبي عروقي چيست؟
    ده عامل خطر مهم عبارتند از:
    1- ديابت: که با سطح قندخون ناشتا بالاتر از حد طبيعي مشخص مي شود (بيشتر از 126)
    2- افزايش فشار خون: که با فشار خون بالاتر از حد طبيعي مشخص مي شود (بيشتر از 80/130)
    3- افزايش چربي خون: که با افزايش کلسترول خون مشخص مي شود
    HD2 <35mg/dl , LDL>100mg/dl در آقايان
    LDL<45 mg/dL در خانم ها
    4- اضافه وزن که با تجمع چربي در ناحيه کمر و شکم مشخص مي شود.
    5- زندگي کم تحرک
    6- مصرف سيگار
    7- زندگي پراسترس
    8- سابقه فاميلي ابتلا به بيماريهاي قلبي و عروقي
    9- جنس مذکر
    10- سن: با افزايش سن ميزان ابتلاء به بيماري افزايش مي يابد.
    داشتن يکي از معيارهاي فوق نشان مي دهد که احتمال ابتلاء به حملات قلبي ـ عروقي در هر سني بالاتر از حد طبيعي است. اگر فردي بيشتر از يک عامل خطر را داشته باشد چه اتفاقي خواهد افتاد؟
    فردي که دو عامل خطر را داشته باشد مثلاً مبتلا به ديابت و بيماري فشارخون باشد. احتمال ابتلا به حملات قلبي ـ عروقي در چنين فردي سه برابر خواهد شد. خوشبختانه همه ي عوامل خطر مي تواند اصلاح شود و بسيار اوقات اين کار به آساني قابل انجام است. موارد ذکر شده در گزينه هاي 1تا 3 (ديابت ـ فشارخون ـ چربي خون) بهبود نمي يابد مگر اين که فرد به صورت دقيق و مؤثر تحت درمان قرار گيرد. ساير موارد از قبيل اضافه وزن، زندگي کم تحرک، سيگار کشيدن فقط در صورتي که خود فرد اراده کند قابل اصلاح است. زندگي پر استرس به راحتي قابل تغيير نيست اما حداقل برخي از استرسهاي را مي توان از بين برد، البته در صورتي که خود فرد انگيزه لازم جهت انجام اين کار را داشته باشد.

    وزن طبيعي من چه مقدار بايد باشد؟
    فرمول کلي براي تعيين وزن در آقايان ميزان قد را منهاي عدد 100 و در خانم ها ميزان قد را منهاي عدد 105 مي نمائيم عدد بدست آمده محدوده وزن طبيعي را نشان مي دهد.
    وزن آقايان = 100- قد
    وزن خانم ها = 105- قد
    جهت تشخيص اضافه وزن و چاقي از فرمول شاخص توده بدني (BMI) استفاده مي شود.
    BMI=(وزن (کيلوگرم ))/((متر )قد×(متر)قد)= شاخص توده بدني
    مثلاً اگر شخصي داراي وزن 70 kg و قد 170 سانتي متر داشته باشد شاخص توده بدني اين چنين محاسبه مي گردد.
    BMI=70/(1/7×1/7)=24/2
    وزن اين شخص در محدوده طبيعي مي باشد.
    BMI يا شاخص توده بدني
    کمتر از 18 شخص لاغر است
    25-18 وزن طبيعي است
    30-25 اضافه وزن
    35-30 چاقي درجه 1
    40-35 چاقي درجه 2
    بيشتر از 40 چاقي درجه 3

    چرا بايد وزن خود را کم نمائيم

    1- اضافه وزن حتي به ميزان کم بخصوص اگر چربي در ناحيه شکم ذخيره شده باشد خطر پيشرفت ديابت نوع دو افزايش فشارخون و سطح بالاي کلسترول را افزايش مي دهد. وزن مناسب و ترکيب بدني مناسب مي تواند از اين بيماريها جلوگيري کند.
    2- در مبتلايان به ديابت نوع دو با فشارخون بالا، کلسترول بالا يا ترکيبي از اين بيماريها، کم کردن وزن بهترين درمان است. ورزش روزانه (حداقل هفته اي 3 روز، نيم ساعت پياده روي با شدت متوسط) به تنهايي يا همراه با ساير درمانها بسيار مؤثر است و حتي گاهي نياز به درمان دارويي را نيز از بين مي برد
    3- افزايش وزن يک عامل خطر قلبي ـ عروقي مي باشد. اين جمله به اين معني است که حتي در غياب ديابت افزايش فشار خون يا سطح بالاي کلسترول يا حتي وقتي که اين بيماري به خوبي درمان شوند.
    کاهش وزن مي تواند طول عمر شما را افزايش دهد.
    4- اضافه وزن باعث تحميل فشار مداوم بر روي مفاصل مختلف از جمله مچ، زانو، لگن و ستون فقرات کمر مي شود که با گذشت زمان باعث فرسودگي و درد مفاصل و کاهش حرکت مي گردد. کاهش وزن ايجاد احساس راحتي مي کند که شايد شما در زماني که بار سنگيني را زمين مي گذاريد تجربه کرده باشيد.
    5- بزرگي شکم، نفس کشيدن را با مشکل مواجه مي کند و ممکن است اين احساس سختي در تنفس، وقتي شما خواب هستيد خطرناک باشد و استعداد ايجاد عفونت راههاي هوايي، برونشيت مزمن و نارسايي تنفس را در شما افزايش دهد.

    ورزش

    فعاليت بدني براي سلامتي بدن بسيار لازم و ضروري است. همچنين به افزايش حساسيت سلولها نسبت به انسولين کاهش فشارخون و وزن نيز کمک مي کند. بنابراين يکي از درمانهاي کليدي در ديابت (بخصوص ديابت نوع دو) مي باشد.

    الگوي فعاليت بدني در زندگي روزانه چگونه طراحي شود؟
    شدت ورزش در طي فعاليت بايد نسبي باشد. نه خيلي کم و نه خيلي زياد. يکي از مسائل مهم اين است که شروع فعاليت با حرکات سبک باشد و به تدريج به حد متوسط برسد. ميزان سختي و سنگيني فعاليت بدني افراد مختلف، به سن، وزن، مهارت و ميزان فعاليت فرد در گذشته بستگي دارد. قدم زدن تند با سرعت 4 تا 5 کيلومتر (10 ايستگاه اتوبوس) در ساعت مثالي است که به عنوان يک تمرين مناسب به طيف وسيعي از بالغين توصيه مي شود.
    مدت آن چقدر باشد؟ ورزش منظم بايد بخشي از برنامه ي روزانه زندگي ما را تشکيل دهد. ميزان فعاليت روزانه بايد حداقل نيم ساعت باشد ولي بهتر است طولاني تر باشد. در واقع هيچ محدوديتي در مدت فعاليت وجود ندارد. فقط شدت آن سبک يا سنگين باشد.

    منظور از ورزش سبک يا متوسط چيست؟
    ورزش سبک = پياده روي 5 کيلومتر در ساعت (10 ايستگاه اتوبوس) يا دوچرخه سواري 9 کيلومتر در ساعت
    ورزش متوسط= پياده روي 7 کيلومتر در ساعت (14 ايستگاه اتوبوس) يا دوچرخه سواري 16/5 کيلومتر در ساعت
    ورزش سنگين = دو، کوهنوردي ، بسکتبال، فوتبال، دوچرخه سواري با سرعت بيش از 18 کيلومتر در ساعت

    چه نوع ورزشي انجام دهيم:
    بهترين انتخاب، ورزشهاي هوازي است که هر روز به صورت پايه اي انجام شود. ورزشهايي که در حد ورزشهاي سبک تا متوسط هستند عبارتند از: پياده روي، دوچرخه سواري، تنيس روي ميزـ اسکيت ـ و شنا و... اگر هرگونه محدوديت حرکتي در پاهايمان داريم بايد ورزشهايي که در حالت نشسته و يا خوابيده قابل انجام است ياد گرفته، مدت زمان آن را به بيشتر از نيم ساعت و تعداد دفعات آن را به يک تا دو بار در روز افزايش دهيم. ورزش ممکن است قندخون را به پايين تر از حد طبيعي برساند (افت قندخون يا هيپوگليسمي) بخصوص در افرادي که از داروهاي کاهنده ي قند خون (قرص يا انسولين) استفاده مي کنند. بنابراين، هميشه همراه خود قند يا ساير خوراکيهاي نشاسته اي داشته باشيم. تنها در زمان ورزش يا هر وقتي که احساس ضعف نموده از آن استفاده کنيم. در صورتي که به طور مداوم و منظم ورزش مي کنيم با پزشک خود جهت کاهش مقدار داروهاي مصرفي مشورت کنيم.

    در موارد زير بهتر است ورزش نکنيم
    - وقتي بيمار هستيم
    - وقتي که در ناحيه سينه، مفصل يا پاها احساس درد مي کنيم (اگر در حين ورزش احساس درد کرديم. فوراً ورزش را متوقف کرده و قبل از شروع مجدد ورزش توسط پزشک خود معاينه شويم).
    - وقتي احساس خستگي مي کنيم
    - وقتي مشکل تنفس داريم

    چرا بايد سيگار کشيدن را ترک کرد؟
    سيگار کشيدن يک علامل خطر بيماريهاي قلبي ـ عروقي است و بايد فوراً قطع شود به ويژه در حضور يکي يا تعداد بيشتري از عوامل خطر مانند: ديابت، بيماري فشارخون و غيره...

    چطور مي توانيم ديابت خود را کنترل کنيم؟
    ديابت نوع دو بخوبي به واسطه تغيير شيوه ي زندگي که شامل رژيم غذايي و ورزش مي باشد قابل کنترل است در مواقعي که تغيير عادات، غير عملي و يا بي اثر است، مي توان از درمان دارويي استفاده نمود.

    قرصهاي ديابت چگونه عمل مي کنند:
    قرصهاي ديابت حاوي انسولين نيستند. اما از راههاي مختلفي اثربخشي انسولين را در بدن بهبود مي بخشند برخي از آنها باعث ترشح انسولين در بدن مي شوند، برخي ديگر ميزان حساسيت بدن را نسبت به انسولين بالا مي برند، دسته ي ديگر ميزان جذب مواد غذايي از ديواره ي روده را کاهش مي دهند و گروه ديگر ترکيبي از اعمال مذکور را انجام مي دهند. پس اين نکته را به خاطر داشته باشيم که اين قرصها انسولين نيستند و در صورتي که بدن قادر به ترشح ميزان کافي انسولين نباشند، اين قرصها مفيد نخواهند بود.

    دارو چه مدتي بايد مصرف شود؟

    دارويي را که به درستي توسط پزشک براي ما تجويز مي شود بايد به مدت طولاني مصرف کنيم بنابراين اگر دارويي براي ما مفيد واقع شود بايد مصرف آن را ادامه داده و حتي اگر فکر مي کنيم ديابت ما بهبود يافته است نبايد آن را قطع کنيم زيرا با وجود مصرف قرص ديابت کنترل شده است اگر قرص را قطع يا کم کنيم مجدداً قندخون بالا خواهد رفت مواردي که ممکن است باعث تغيير ميزان داروي ما شود عبارتند از: الف ـ در صورت کاهش چربي شکمي و انجام منظم ورزش روزانه اگر دچار علائم افت قندخون هستيم به پزشک مراجعه نمائيم شديد مقدار دارو کم شود. ب ـ برعکس اگر توليد انسولين در بدن کم شده باشد، ادامه ي مصرف قرص مؤثر نخواهد بود. در اين حالت نياز به تزريق انسولين يک يا چند بار در روز مي باشد.

    افت قندخون (هيپوگليسمي) چيست؟
    ديابت بيماري است که در آن ميزان قند خون بالا مي رود و درمان آن رساندن قندخون به حد طبيعي است. ولي گاهي ممکن است بدليل به موقع و به اندازه نخوردن غذا، قند خون بيش از حد کاهش يابد که اين حالت را هيپوگليسمي (افت قندخون) مي نامند. قندخون کمتر از 60-50 را کاهش قندخون مي گوئيم.

    علائم و نشانه هاي هيپوگليسمي چيست؟
    علائم آن بسيار زيادند اما از آنجايي که اين علائم از بيماري با بيمار ديگر متفاوتند بايد تمام آن علائم را در ذهن داشته باشيم بعضي از علائم کاهش ©قندخون عبارتند از:
    1- گرسنگي ناگهاني
    2- تغييرات ناگهاني خلق و خو
    3- خستگي ناگهاني
    4- احساس لرز و عرق سرد
    5- تاري ديد
    6- رنگ پريدگي و سردي
    7- تپش قلب
    8- بي خوابي و بي قراري
    9- افزايش ضربان قلب
    10- احساس خواب رفتن اندام فوقاني
    11- در آخر سرگيجه و بالاخره بيهوشي.

    چه عواملي منجر به هيپوگليسمي مي شود؟
    1- غذاي کافي نخورده ايم
    - غذاي کافي که شامل کربوهيدرات (نان، سيب زميني، برنج ، ذرت، ميوه و...) باشد نخورده ايم.
    ©-يک وعده ي غذايي را حذف کرده ايم يا کم خوردن يا دير خوردن.
    2- درمان دارويي:
    - اگر چه هيپوگليسمي در افرادي که از داروهاي خوراکي استفاده مي کنند نسبت به افرادي که انسولين مصرف مي کنند شيوع کمتري دارد. ولي اين خطر همواره وجود دارد و مصرف نکردن دارو يا زياد مصرف کردن قرص يا انسولين.
    - اگر انسولين مصرف مي کنيد بايد به ميزان کافي کربوهيدرات ميل کنيد، حذف وعده غذايي يا مصرف غذا به مقدار ناکافي موجب هيپوگليسمي مي شود.
    3- فعاليت بدني زياد:
    ورزش قند خون را کاهش مي دهد زيرا عضلات شما قند خون را براي نياز خود مصرف مي کنند و مقاومت به انسولين را کاهش مي دهند. بخصوص در افرادي که به فعاليت بدني زياد عادت ندارند اين نوع فعاليت اغلب ايجاد هيپوگليسمي مي کند.

    مثلاً بدون صرف غذا، دارو مصرف کرده ايد.

    چگونه از هيپوگليسمي (افت قند خون) جلوگيري کنيم؟
    1- هرگز وعده ي غذايي را ترک نکنيم و داشتن نظم در وقت و مقدار غذا بنا به توصيه پزشک
    2- در هر وعده ي غذايي کربوهيدرات مصرف کنيم.
    3- تنطيم و دقت در زمان و مقدار مصرف داروي ضد ديابت
    4- دقت در زمان ورزش و ميزان ورزش، اگر ورزش مي کنيم ميان وعده در حد 15 تا 30 gr کربوهيدرات (يک عدد ميوه ـ يک چهارم نان و غيره) درست قبل از شروع ورزش بخوريم در صورتي که فعاليت ما زياد است هر يک ساعت ميان وعده را ميل کنيم.
    5- در صورتي که يک وعده ي غذايي به دليلي به تأخير افتد و بيش از يک ساعت باشد ما بايد سريعاً چيزي بخوريم.
    6- علائم قندخون پايين را ياد بگيريم و علائم آن را ناديده نگيريم و با ظاهر شدن اولين علائم اقدام به درمان کنيم.
    7- هميشه شکر همراه خود داشته و آن را در کنار ميز، داخل ماشين، کيف دستي، کيف خريد و... قرار دهيم.
    8- پزشک يا پرستار آموزش دهنده بايد علائم پايين آمدن قندخون و مراقبت لازم را آموزش دهد ساعات و مقدار مصرف دارو را آموزش دهد و مقدار دارو را براساس ميزان تغيير قندخون تغيير دهد.
    9- خانواده، نزديکان، مدسره و محل کار از احتمال پايين آمدن قندخون ما آگاه باشند.
    10 براي تقاضاي غذا از مردم ديگر خجالت نکشيم.

    درمان قند خون پايين:
    1- مي توان يک ليوان شير يا يک قاشق مرباخوري عسل و يا نصف ليوان آب ميوه يا نصف ليوان آب همراه با 4 تا 6 حبه قند استفاده کنيم.
    2- بعد از 10 دقيقه در صورت عدم بهبود عمل قبل را دوباره تکرار کنيم.
    3- در صورت عدم بهبود به پزشک مراجعه نمائيم.
    4- در صورتي که با خوردن شربت قند حالمان بهتر شد، يک ميان وعده مثل يک ساندويچ يا دو عدد بيسکويت بخوريم.
    5- پس از رفع کاهش قندخون عوامل ايجاد کننده را جويا باشيم و علت آن را کشف کنيم اين به ما کمک خواهد کرد که در آينده از آن اجتناب کنيم.

    کنترل ديابت در زمان بيماري:

    در زمان بيماري (آنفولانزا، عفونت و ...) بايد مراقب ديابت خود باشيد و نکات زير را مورد توجه قرار دهيد:
    1- به پزشک خود بگوئيد مريض هستيد.
    2- قندخون خود را هر 4 ساعت يادداشت کنيد.
    3- مصرف داروهاي ديابت خود را ادامه دهيد حتي اگر نمي توانيد غذا بخوريد شما به داروهاي ديابت نياز داريد.
    4- اگر قند خونتان خيلي بالاست مايعات فراوان بنوشيد.
    5- در صورتي که نمي توانيد غذاهاي معمولي استفاده کنيد.
    6- از وعده هاي غذايي کم حجم و سوپ هاي غليظ و آب ميوه استفاده نمائيد.
    7- در شرايط زيرکتون ادرار را آزمايش کنيد.
    1- قند خون بالاي 240 2- ناتواني در خوردن يا نوشيدن 3- کاهش وزن
    8- در شرايط زير حتماً با پزشک خود مشورت کنيد.
    - قند خون شما براي 2 بار آزمايش بالاتر از 300 است
    - در ادرار کتون يافتيد
    - نمي توانيد مايعات بخوريد
    - اسهال يا عفونت داريد
    - بيش از حد احساس خواب آلودگي مي کنيد
    - بيش از يکبار استفراغ کرديد.
    9- اگر در بيمارستان بستري شديد به پرستار و پزشک خود بگوئيد ديابت داريد.
    10- اگر انسولين استفاده مي کنيد، انسولين خود را مصرف کنيد حتي اگر احساس سلامتي نداريد.
    11-اگر انسولين استفاده نمي کنيد، در صورتي که بخاطر بيماري يا جراحي بايد به بيمارستان برويد دکتر ممکن است براي مدت کوتاهي برايتان انسولين تجويز کند تا مطمئن شود قند خونتان خيلي بالا نمي رود.

    مراقبتها در زمان آنفولانزا:
    - قند خون را در سطح 150 نگه داريد و کتون ادرار منفي باشد (هر 4 ساعت اندازه گيري شود).
    - از کم آب شدن بدنتان جلوگيري کنيد، اگر اسهال يا استفراغ داريد مطمئن باشيد مايعات کافي مي نوشيد.
    - شما بايد هميشه داروهاي ديابت را مصرف کنيد. در زماني که مريض هستيد شانس شما براي بالارفتن قند خون بيشتر است حتي اگر استفراغ مي کنيد (به جز زماني که قرص متفورمين مي خوريد و استفراغ يا اسهال داريد فوراً مصرف متفورمين را قطع کنيد و با پزشکتان تماس بگيريد).
    - داروهايي که پزشک تجويز کرده است حتي اگر شکر دارند. جهت درمان بيماري بايد استفاده نمائيد و شايد نياز باشد داروهاي ديابت يا انسولين را تغيير داده شوند.
    - جهت پيشگيري از بروز آنفولانزا در آبان ماه واکسن آنفولانزا بزنيد.
    - در صورتي که کتون در ادرار داريد يا قند خون خيلي بالا داريد (بالاتر از 300) ورزش نکنيد.
    - اگر اسهال يا استفراغ داريد مي توان از (ORS)، دوغ، آب ميوه، چاي کم رنگ هر ساعت يک فنجان استفاده کنيد ( يا هر چند دقيقه يکبار با قاشق چايخوري مصرف کنيد)
    - اگر قند خون شما بالاتر از 150 باشد نوشابه بدون الکل مثل آب، نوشابه رژيمي يا چاي بدون شکر ميل کنيد.
    - اگر تهوع داريد و قند خون کمتر از 150 است آب ميوه، نوشابه، آب نبات، يخ مک، چاي با عسل يا شکر ميل نمائيد.
    - شما ممکن است هنگام بيماري اشتهايتان را از دست بدهيد تا زماني که به مايعات کافي مي خوريد و کالري کافي دريافت مي کنيد بسيار خوب است خودتان (بچه تان) را مجبور به خوردن نکنيد. اشتها با بهبودي برخواهد گشت. زماني که شروع به غذاخوردن کرديد و اشتها داريد از نان برشته به مقدار کم شروع کنيد سپس مايعات و آشاميدني بدون شکر .
    - اگر نمي توانيد غذاهاي جامد بخوريد از دوغ، آب ميوه، و سوپ رقيق استفاده کنيد.
    - زماني که اشتهايتان برگشت ساعتي يکبار وعده هاي غذايي کوچک (15-10 gr) مثل يک وعده ميوه، يک چهارم نان و ... استفاده نمائيد. مکرر خوردن بهتر از سه وعده غذاي کامل اثر دارد.

    غذاهاي دم دست (راحت) روزهاي ناخوشي:
    ((اين غذاهاي حاوي 15-10 گرم کربوهيدرات است))
    يک فنجان شير
    يک فنجان سوپ
    يک فنجان آب ميوه
    نصف فنجان نوشابه
    6 عدد بيسکويت ترد
    4 عدد ويفر
    يک قطعه نان تست
    نصف فنجان حبوبات
    2/1 فنجان بستني
    نصف فنجان سيب زميني پوره شده
    4/1 ليوان شربت
    به بدن خود گوش دهيد، اگر شما احساس خوبي نداريد، خودتان را مجبور نکنيد کاري را انجام دهيد که بدنتان مي گويد انجام ندهيد. ذکر منابع :سايت دي طب